KAYIT DIŞI İSTİHDAMLA MÜCADELE “EV İŞÇİLERİ” ÇALIŞTAYI SONUÇ BİLDİRİSİ YAYINLANDI

HAK-İŞ Konfederasyonu tarafından düzenlenen Kayıtdışı İstihdamla Mücadele “Ev İşçileri” Panel ve Çalıştayı, 10-11 Ocak 2026 tarihlerinde Antalya’da gerçekleştirildi.

Çalıştayda, ev işçilerinin yaşadığı sorunlar ve çözüm önerileri; alanında uzman akademisyenler, bürokratlar ve sivil toplum kuruluşu temsilcilerinin katılımıyla kapsamlı şekilde ele alındı.

Kayıt Dışı İstihdamla Mücadele “Ev İşçileri” Çalıştayı Sonuç Bildirisinde şu değerlendirmelerde bulunuldu:

KAYIT DIŞI İSTİHDAMLA MÜCADELE

“EV İŞÇİLERİ” ÇALIŞTAY PROGRAMI

SONUÇ BİLDİRİSİ

Antalya, 10-11 Ocak 2026

HAK-İŞ Konfederasyonumuz tarafından “Kayıt Dışı İstihdamla Mücadele-Ev İşçileri Çalıştayı”, 10–11 Ocak 2026 tarihlerinde Antalya’da gerçekleştirilmiştir.

Programa; Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Sayın Prof. Dr. Vedat IŞIKHAN’ın teşrifleri bizleri memnun etmiştir.

Programa Genel Başkanımız Mahmut Arslan, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Prof. Dr. Vedat Işıkhan, Genel Başkan Yardımcılarımız Devlet Sert, Halil Özdemir, Genel Sekreterimiz Eda Akbulut, Genel Sekreter Yardımcılarımız Fatma Zengin, Hamdi Abdullah Koçoğlu, Çalışma Genel Müdürü Oğuz Tuncay, Bilgi Teknolojileri Genel Müdürü İhsan Esen, Cumhurbaşkanlığı Sosyal ve Gençlik Politikalar Kurulu Üyesi Tarkan Zengin, Antalya Vali Yardımcısı Erol Tanrıkulu, AK Parti Antalya İl Başkanı Ali Çetin, HAK-İŞ Antalya İl Başkanımız Muhammed Talha Kandil, HAK-İŞ’li Ev İşçileri, akademisyenler, bürokratlar, daire başkanları, sivil toplum kuruluşlarının temsilcileri ve basın mensupları katıldı.

Program, Saygı Duruşu ve İstiklal Marşı’nın ardından “Konfederasyonumuzun 50. Yıl Filmi” ve “Ev İşçileri Filmi” gösterimleri ile başlamıştır.

Programın açılış konuşmalarını Hizmet-İş Sendikası Kadın Komitesi Başkanı Hatice AYHAN ve HAK-İŞ Kadın Komitesi Başkanı Fatma ZENGİN gerçekleştirmiştir.  Konfederasyonumuz Genel Başkanı Sayın Mahmut ARSLAN ve Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Sayın Prof. Dr. Vedat IŞIKHAN katılımcılara hitap etmiştir.

Genel Başkanımız Sayın Mahmut ARSLAN konuşmasında, HAK-İŞ’in sorumluluk ve risk aldığını, bu kapsamda ev işçilerinin sendikal kapsama alınması, İş Kanunu kapsamına dahil edilmesi, sosyal güvenlik sisteminin tam olarak uygulanacağı bir modelin hayata geçirilmesi, toplu sözleşme haklarının verilmesi, kayıt dışı istihdamın ortadan kaldırılması gibi temel bakış açılarını esas alan bir yaklaşım sergilediğini belirtti. Ev işçileri örgütlenmesi konusunda zorluklarla karşılaşıldığını buna rağmen büyük bir mücadele verildiğini ve bugün 100 bini geçen bir başarı hikayesini hep birlikte gerçekleştirdiğimizi belirtti.

Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Sayın Prof. Dr. Vedat IŞIKHAN konuşmasında, HAK-İŞ’in ev işçileri konusunda verdiği mücadeleyi Bakanlık olarak da destekleyeceklerini; bu noktada üzerlerine düşen sorumluluğu yerine getirmeye ve atılabilecek tüm adımları birlikte atmaya devam edeceklerini ifade etmiştir. Ayrıca, konuya hassasiyetle yaklaşan başta HAK-İŞ Konfederasyonumuz olmak üzere, bu alana katkı sağlayacak herkesle sosyal diyalog ilkesi çerçevesinde istişarelerin sürdürüleceğini belirtmiştir.

Programın birinci gününde Çalışma Genel Müdür Yardımcısı Ziya Kürşat BABAYİĞİT moderatörlüğünde “Ev İşçileri Açısından Mevzuatın Yetersizlikleri ve Hukuki Boşluklar” konu başlığında panel gerçekleştirilmiştir. Bu panelde; “Ev işçileri için sosyal koruma: ILO standartları ve iyi uygulama örnekleri çerçevesinde Türkiye için öneriler”, “İş Kanunu Kapsamında Ev İşçileri: Tanınma, Haklara Erişim ve Denetim Sorunları”, “Sosyal Güvenlik Mevzuatı Açısından Ev İşçiliği: Ek 9 Uygulaması, Kapsam Dışı Kalma Sorunu”, “Ev İşçileri ve Ev İşçisi Çalıştıran İşverenlerin Deneyimleri, Beklentileri ve Çalışma Koşulları” konularında sunumlar gerçekleştirilmiştir.

Programın birinci gününde HAK-İŞ Genel Sekreteri Eda AKBULUT’un moderatörlüğünde, “Ev İşçilerinin Örgütlenmesi: Zorluklar ve Yeni Temsil Modelleri” konu başlığında panel gerçekleştirilmiştir. Bu panelde “Tanımlanamayan Emek: Ev İşçiliğinin Kamusal Alanda Temsili ve Görünürlüğü”, “Sendikalaşmanın Önündeki Hukuki ve Fiili Engeller: Üyelik Sorunları ve Yasal Çerçeve” , “Ev İşçileri İçin Toplu Temsil ve Pazarlık Hakkı: Kurumsal Zemin ve Model Arayışı” konularında sunumlar gerçekleştirilmiştir.

HAK-İŞ olarak gerçekleştirdiğimiz panellerde moderatör olarak katkı veren Çalışma Genel Müdür Yardımcısı Ziya Kürşat BABAYİĞİT, HAK-İŞ Genel Sekreteri Eda AKBULUT’a, panellerde sunum yapan Prof. Dr. Banu METİN, Prof. Dr. Ahmet SARITAŞ, İrem ARF, Ebru Özberk ANLI, Kerem DEĞİRMENCİ, Av. Kürşat KAYA, Dr. Sefa KARAGÖZ ve Ayfer YİĞİTBAŞ’a teşekkür ediyoruz.  Programın birinci günü panel oturumlarıyla sona ermiştir.

Programın ikinci gününde “Kayıtlı İstihdamın Önündeki Engellerin Tespiti ve Mevzuat Çözüm Önerileri”, “Örgütlenme ve Eğitim Boyutu”, “İş Sağlığı ve Güvenliği – Şiddet ve Tacizle Mücadele” konu başlıklarında 3 farklı çalıştay gerçekleştirilmiştir.

HAK-İŞ olarak gerçekleştirdiğimiz çalıştaylara katkı veren Moderetör hocalarımız      Prof. Dr. Oğuz KARADENİZ, Prof. Dr. Banu METİN, Prof. Dr. Erdal Tanas KARAGÖL, Doç. Dr. Kürşat TUTAR’a, raportörlerimize ve katılımcılara teşekkür ediyoruz.

1.         “Kayıtlı İstihdamın Önündeki Engellerin Tespiti ve Mevzuat Çözüm Önerileri” çalıştay grubunda şu sonuçlara ulaşılmıştır. 

ü  Ev işçilerinin sosyal güvence kapsamına tam olarak dahil edilebilmesi için İş Kanunu ve diğer ilgili mevzuatlarda gerekli düzenleyici çalışmalar yapılmalıdır.

ü  Ev işçilerinin sigortalı ve sendikalı olmasına ilişkin toplumsal farkındalık düzeyi artırılmalıdır.

ü  SGK tarafından yürütülen bilgilendirme çalışmalarının yaygınlaştırılması için sendikalar da farkındalık çalışmalarına destek vermelidir.

ü  Sosyal yardım alan ev işçilerinin bir geçiş süreci boyunca korumalı ve takip eden yıllarda ele alınmalıdır.

ü  Sosyal yardımlar kayıtlı istihdamı destekleyecek şekilde devam ettirilmelidir.

ü  Günlük çalışanlar için dijital hizmet çeki uygulaması hayata geçirilmelidir.

ü  Aylık çalışan ev işçileri bakımından mevcut prim teşvikleri yetersiz kaldığından ev işçisi çalıştıran haneler için özel prim indirimi uygulanmalıdır.

ü  Ev işçileri haftanın farklı günlerinde farklı işverenler yanında çalışmaktadır. 10 gün ve üzeri sigortalılık imkânı bulunmasına rağmen, fiilî çalışma düzeni nedeniyle bu süreye ulaşılamamaktadır. Bu nedenle 10 günden az çalışan ayrımı kaldırılmalıdır.

ü  Ev hizmetlerinde çalışma biçiminin parçalı yapısı nedeniyle haftalık izin ve dinlenme hakkına ulaşamayan ev işçileri açısından; ay içinde 20 gün ve üzeri fiilen çalışanların prim gün sayılarının 30 gün kabul edilmesi, sosyal güvenlik ve dinlenme hakları bakımından eşitlikçi ve koruyucu bir düzenleme olarak değerlendirilmelidir.

ü  Özel istihdam büroları, şirketler aracılığıyla yapılan işe alım süreçlerinde hak kayıpları yaşanabilmektedir. Bu nedenle denetlenebilir ve sürdürülebilir bir sigortalılık sistemi geliştirilmelidir.

ü  Ev işçilerinin ücret, iş tanımı ve sosyal güvence koşullarının standartları belirlenmelidir.

ü  Ev işçilerinin yıpranma payı mevcut prim sistemine yeterince yansımamaktadır. Geçmişte tarım işçilerinde uygulanan yıpranma benzeri prim modelleri ev işçileri açısından değerlendirilmelidir.

ü  Ev işçileri, kısa vadeli sigorta ödemesi yapmış olsa da hastalık ve analık halindeki ödeneklerden faydalanamamaktadır. Bu nedenle ev hizmetlerinin sigortalılık sistemi yeniden ele alınmalıdır.

ü  Sigortalanma sürecinde, kupon sistemi ve e-Devlet üzerinden yürütülecek dijital uygulamalar kayıt dışılığın azaltılmasına katkı sağlayacak bir model ile ele alınmalıdır.

ü  Sosyal Güvenlik Kurumunun aktüeryal dengesini gözeten, denetlenebilir ve teşvik içeren bir yapı kurulmalıdır.

ü  Sosyal diyalog çerçevesinde ev hizmetlerinde çalışanların sigortalılık ve sendikalaşma önündeki engeller kaldırılmalıdır.

ü  Ev işçilerinin kayıtlı çalışmaları halinde yetim veya ölüm aylığı kesilmesine veya azaltılmasına yol açan düzenlemeler hayata geçirilmelidir.

ü  İşçi kooperatiflerinin kurulmasının önü açılmalıdır.

ü  Ev hizmetleri alanında sosyal güvenliği genişletecek politikalar bütüncül bir çerçevede ele alınmalıdır.

2. “Örgütlenme ve Eğitim Boyutu” çalıştay grubunda şu sonuçlara ulaşılmıştır:

ü  Sendikalaşmanın ekonomik boyutu kadar, sosyal ve toplumsal boyutunun önemi konusunda da ev işçilerine yönelik farkındalık çalışmaları ve bilgilendirme faaliyetleri yürütülmelidir.

ü  Ev işçiliğinin nitelikli bir meslek olduğu ve toplumsal yaşama önemli bir değer kattığı yönünde toplumsal bilinç oluşturulmalıdır.

ü  Meslek hastalıkları ve iş kazaları konusunda ev işçilerinin yasal hakları bulunduğu anlatılmalı, bu konularda ev işçilerine ve işverenlere yönelik eğitim programları düzenlenmelidir.

ü  Her yaştan ev işçisine ulaşabilmek ve sendikal örgütlenmeye katılımlarını artırmak için farklı söylem, yöntem ve teşvik mekanizmaları geliştirilmelidir.

ü  Ev işçileri açısından iş tanımının netliği, örgütlenme hakkı, güven içinde çalışma ve onurlu bir yaşam hakkının temel ve vazgeçilmez haklar olduğu yönünde güçlü bir farkındalık ve bilinç oluşturulmalıdır.

ü  Göçmen ev işçilerinin yaşadığı özgün sorunlar politika ve örgütlenme çalışmalarında mutlaka göz önünde bulundurulmalıdır.

ü  Ev işçilerinin sendikalaşmaları için hızlı ve doğrudan iletişim kurabilmek amacıyla kısa mesaj (SMS) ve benzeri dijital iletişim araçları aktif bir şekilde kullanılmalıdır.

ü  Görsel basın ve medya yoluyla tanıtım ve bilgilendirme faaliyetleri yaygınlaştırılmalıdır.

ü  Dizilerde, filmlerde ve kısa videolarda ev işçilerinin toplum için önemli bir emek değeri ürettiğini ve saygın bir meslek olduğunu vurgulayan içerikler hazırlanmalıdır.

ü  Farklı iş birlikleri geliştirmek amacıyla dernekler, sivil toplum örgütleri, uluslararası kuruluşlar ve üniversiteler aracılığıyla ev işçilerine yönelik çalışmalar yürütülmelidir.

ü  Ev işçilerine yönelik bilgilendirme ve eğitim faaliyetleri yalnızca çalışanlarla sınırlı kalmamalı; eşlerine, çocuklarına ve diğer aile bireylerine de yönelik olarak planlanmalı ve uygulanmalıdır.

ü  Ev işçileriyle etkili bir iletişim kurabilmenin en önemli yolu, onların kullandığı dili, kavramları ve ifade biçimlerini esas alarak yüz yüze iletişim kurmaktan geçmektedir.

ü  Ev işçileriyle ilgili olarak düzenlenecek işveren buluşmalarında, İŞKUR’un aracılık ve eşleştirme modeli esas alınarak uygulamalar geliştirilmelidir.

ü  Haklar, sorumluluklar, sağlık ve hijyen, iş sağlığı ve güvenliği, mesleki eğitim, iletişim, sendika bilinci, toplumsal bilinç, KVKK, psiko-sosyal destek ve rehberlik, meslek etiği konularında eğitimler düzenlenmelidir.

ü  Kayıtlı istihdamın teşviki ve sigortalı çalışmanın yaygınlaştırılması konusunda da eğitimler verilmelidir.

ü  Temel haklar ve sorumluluklar konusunda bilgilendirme yapılabilmesi amacıyla çevrim içi (online) bir eğitim sistemi geliştirilmelidir.

ü  Sendikal örgütlenme anayasal hak olarak güvence altına alınmalıdır.

3. “İş Sağlığı ve Güvenliği – Şiddet ve Tacizle Mücadele” çalıştay grubunda şu sonuçlara ulaşılmıştır:

ü  Ev işçileri, “istisna” kapsamından çıkarılarak 6331 sayılı Kanun’da açık biçimde tanımlanmalı ve koruma altına alınmalıdır.

ü  Ev işçiliği özel riskli iş kolları arasında değerlendirilmelidir.

ü  Ev işçilerine, işin gerektirdiği koşullar nedeniyle iş sağlığı ve güvenliği açısından korunmalarını sağlamak amacıyla, yıpranma ödeneği gibi bir destek sunulmalıdır.

ü  “Ev İşçileri İçin İSG Rehberi ve Uyum Modeli” geliştirilmelidir.

ü  Çalışma süreleri yazılı iş sözleşmesi ile kayıt altına alınmalı, e-Devlet üzerinden bildirim yapılmalıdır.

ü  Saat bazlı ve günlük çalışma kayıt sistemi (mobil uygulama veya SMS onayı) geliştirilmelidir.

ü  Dinlenme süreleri ve haftalık izinler, SGK bildirimi ve ücret ödeme dökümleriyle çapraz denetlenmelidir.

ü  Yerel yönetimler ve sosyal hizmet birimleri denetim sürecine dahil edilmelidir.

ü  Yalnız çalışan ev işçileri için acil durum destek hattı (7/24) kurulmalıdır.

ü  Psikososyal destek, belediyeler ve ALO 170 üzerinden ücretsiz destekler sunulmalıdır.

ü  Eldiven, maske, önlük gibi kişisel koruyucu donanım (KKD) ve iş sağlığı ve güvenliği (İSG) ekipmanlarının temini, işverenin yükümlülüğü olarak tanımlanmalıdır.

ü  Kimyasal ürünlerin güvenli kullanımı için basit, görsel ve çok dilli kullanım rehberleri hazırlanmalıdır.

ü  Belediyeler ve İŞKUR aracılığıyla ücretsiz KKD destek paketleri sağlanmalıdır.

ü  Bel ve kas iskelet hastalıkları meslek hastalığı olarak tanınmalıdır.

ü  Ev işçilerine özgü İSG Bildirim ve İzleme Sistemi kurulmalıdır.

ü  Aile hekimleri ve hastaneler, ev işçilerinin meslek hastalıklarını bildirim yükümlülüğü kapsamında raporlamalıdır.

ü  Sendikalar, STK’lar ve SGK arasında veri paylaşımı sağlanmalıdır.

ü  “Görünmez kazalar” için anonim bildirim mekanizması oluşturulmalıdır.

ü  Evlerin özel alan olması dikkate alınarak dolaylı denetim modeli uygulanmalıdır.

ü  Denetimler; sözleşme, ödeme, sigorta ve eğitim kayıtları üzerinden yapılmalıdır.

ü  Ev işçilerine yönelik zorunlu temel İSG eğitimi oluşturulmalıdır.

ü  Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı koordinasyonunda “Ev İşçileri İSG Ulusal Kurulu” oluşturulmalıdır.

ü  Sağlık Bakanlığı, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı, belediyeler ve sendikalar sürece dahil edilmelidir.

ü  Yerel düzeyde İl İstihdam Kurullarında İSG Koordinasyon masaları oluşturulmalıdır.

ü  Ev işçileri için etik davranış ve şiddete sıfır tolerans ilkesi belirlenmelidir.

ü  Gizli başvuru ve hızlı koruma mekanizmaları kurulmalıdır.

ü  Öz güven geliştirici ve basit düzeyde mobbing eğitimleri verilmelidir.

ü  Ev işçisinin özel alan, iletişim ve dinlenme hakkı yasal güvence altına alınmalıdır.

ü  Ev işçilerinin çalışma koşullarının izlenmesi, insan onurunu zedelemeyecek şekilde yapılmalıdır.

ü  İletişim ve hareket özgürlüğünün kısıtlanması engellenmemelidir.

ü  Göçmen ev işçileri için özel koruma prosedürleri geliştirilmelidir.

ü  Ev işçilerine yönelik düzenli olarak psikolojik tarama testleri yapılmalıdır.

ü  ILO’nun C-189 ve C-190 sayılı sözleşmeleri ülkemiz tarafından onaylanmalı ve bu sözleşmelerin mevzuata uyumu sağlanmalıdır.

ü  Tek kapı prensibiyle çalışan Ev İşçileri Destek Hattı kurulmalıdır.

ü  Polis, barolar, sosyal hizmetler ve STK’lar arasında resmî yönlendirme protokolü oluşturulmalıdır.

ü  Sendikalar hukuki ve psikolojik destek sunmalıdır.

ü  Kayıt dışılıkla mücadele, şiddetle mücadelenin ön koşulu olarak ele alınmalıdır.

ü  Zorunlu kayıt, sigorta ve sözleşme sistemi yaygınlaştırılmalıdır.

ü  STK ve sendikalar aracılığıyla güvenli başvuru kanalları oluşturulmalıdır.

ü  7/24 şiddetle mücadele Whatsapp hatları olmalıdır.

ü  Göç İdaresi tarafından oluşturulan iletişim hatlarının bilinirliği artırılmalıdır.

ü  Göçmen ev işçileri sınır dışı edilme korkusu nedeniyle şiddet ve taciz konularını bildirmekten çekinmemeli, bunun için bildirim; ikamet ve çalışma izninden bağımsız ele alınmalıdır.

ü  Ev işçileri konusunda göçmenleri haklarını korumak amacıyla kurulan STK’lar ile işbirlikleri kurulmalıdır.

ü  Göçmen ev işçilerinin çalışma izinleri kolaylaştırılmalıdır.

ü  Göçmenlerle ilgili doğru bilinen yanlışlar konusunda kamuoyunda bilinçlendirme çalışmaları yapılmalıdır.

Kamuoyuna saygıyla duyurulur.